Salah Birsel’in İzmir’i kelimelerin arasında

Bir yazarın hayatına bakarken şehir isimleri bazen tek satırda geçilir. Oysa okul yılları, bir yerle kurulan ilişkinin uzun bölümünü oluşturur. Salah Birsel’in biyografisindeki İzmir, böyle bir durak.
TEİS kaydı, Birsel’in doğum gününü 14 Kasım olarak veriyor. Yazarla yapılmış bir söyleşiyi aktaran Nusret Karaca’nın yazısında da aynı gün yer alıyor. Türk Dili’nde yayımlanan Jale Birsel söyleşisinin biyografi girişi ise onun İzmir Erkek Lisesi’nde okuduğunu belirtiyor.
Bu kayıtlar, Birsel’i İzmir doğumlu saymadan kentle bağını kurmayı mümkün kılıyor. Bir insanın bir şehirle ilişkisi yalnızca nüfusa geçtiği yerden oluşmuyor. Okuduğu okullar ve gündelik hayata katıldığı yıllar da bu ilişkinin parçası.
Birsel’in şiir ve denemede sürdürdüğü yazı hayatı, doğum gününde okura farklı bir kapı açabilir. Bir kitabı raftan indirmek, aynı metne yıllar sonra yeniden dönmek veya adını bildiği bir yazarın daha önce okumadığı türdeki eserini seçmek bu karşılaşmanın yolları arasında.
İzmir bağlantısını yazara ait her cümleyi kentle açıklayan kolay bir yoruma dönüştürmemek gerekiyor. Biyografi bir bağ gösterir, eserin bütün anlamını tek başına belirlemez. Bir edebiyatçıyı hatırlarken bu ayrımı korumak, hem hayatına hem yazısına daha dikkatli yaklaşmayı sağlar. Okurun kendi karşılaşmasına yer açmak da böyle bir anmanın değerli taraflarından biridir.
Kentin edebiyat hafızası da böyle yaşar. Yalnızca adları sayarak değil, o adların bıraktığı sayfalara yeniden dönerek.
Okulun bugünkü adıyla İzmir Atatürk Lisesi bağlantısı, Ahmet Gürel’in okul arşivi ve müzesini anlattığı Cumhuriyet yazısında da görülüyor. Yazı, Birsel’i burada eğitim alan yazarlar arasında sayıyor. Bu dosyanın fotoğrafı da aynı kurumun bugünkü görünümüne ait. Fotoğraf, Birsel’in öğrencilik günlerinden bir görüntü olarak sunulmuyor.
Kaynak: Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Kaynak açıklaması ve belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Fotoğraf: Ozlmktv / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Kadrajlandı · Fotoğraf kaynağı
Haber no · GI-KAP-20261114
