GÜZEL İZMİR Dijital Dergi
GüncelArşivde ara
Ana sayfaya dön
İzmir’in Hafızası

Neyzen Tevfik’in sesine Urla’dan İzmir’e uzanan bir yol açıldı

Neyzen Tevfik heykelini gösteren 2 Mayıs 2022 tarihli arşiv fotoğrafı

Neyzen Tevfik denildiğinde çoğu zaman keskin bir söz, bir hiciv ya da yaşamından anlatılan bir hikaye hatırlanıyor. Oysa adının başındaki neyzen sözcüğü, yıllar içinde edinilmiş bir müzik bilgisini de taşıyor. Bu bilginin geliştiği yerler arasında Urla ve İzmir var.

Hasan Aksoy’un TDV İslam Ansiklopedisi için yazdığı biyografi, Tevfik’in ailesiyle Urla’ya gelişini ve burada ney dersleri almasını anlatıyor. Kartal Belediyesinin sanatçıya ilişkin biyografi kaydı da Urla’da nota ve usul bilgileriyle başladığı ney çalışmalarına yer veriyor. İki metnin ortaklaştığı nokta, bu kentin onun müzikle kurduğu ilişkinin öğrenme döneminde bulunması.

Urla’dan sonra İzmir’deki Mevlevihane çevresi, bu yolculuğun başka bir durağı olarak karşımıza çıkıyor. Ansiklopedi maddesi burada sürdürülen ney eğitimini ve edebiyatçılarla tanışmasını aktarıyor. Belediye biyografisi de aynı çevre içinde kurulan ilişkileri anlatıyor. Ney çalışması, böylece yalnız bir çalgıyı kullanmayı öğrenmekle sınırlı kalmıyor; farklı sanatçılarla karşılaşmalar da hayatına giriyor.

Bu yıllara bakmak, Neyzen Tevfik’i yalnız sonraki ünü üzerinden tanımaya alışmış okura başka bir kapı açıyor. Hazır cevaplığı kadar öğrenme çabası, tek başına dolaşan kişi imgesi kadar içinde bulunduğu kültür çevresi de görünür oluyor. Bir sanatçının sesinin, hangi insanlarla ve hangi mekanlarla karşılaşarak oluştuğunu düşünmek mümkün hale geliyor.

Urla’nın bu geçmişle kurduğu bağ, belediyenin kendi karar kaydında da yer alıyor. Urla Belediye Meclisinin 8 Kasım 2024 tarihli 470 sayılı kararı, Neyzen Tevfik adının Camiatik Mahallesi’nde yaşadığı sokağa verilmesini konu alıyor. Bu kayıt, yalnız belirli bir tarihte alınmış adlandırma kararını belgeliyor.

Neyzen Tevfik’in kentteki izini sürmek için bir nüktesini tekrarlamak şart değil. Urla’da öğrenilen neyden İzmir’deki sanat çevresine uzanan yol da başlı başına bir hikaye taşıyor. Kent hafızası, yalnız tanınmış isimlerin sonradan kazandığı ünü değil, henüz öğrenirken kurdukları ilişkileri de saklıyor.

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi. Kaynak açıklaması ve belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.

Fotoğraf: Nurciko / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Kadrajlandı · Fotoğraf kaynağı

Haber no · GI-KAP-20261113

#Neyzen #Tevfik #Urla #İzmir