Portekiz Sinagogu’nda ortak mirasa açılan kapı
Kemeraltı’ndaki Portekiz Sinagogu, 1976 yangınından sonra restore edilerek 2018’de sosyal ve kültürel etkinlik merkezi olarak yeniden açıldı. Yapının bugünkü işlevi, 16 Kasım Uluslararası Hoşgörü Günü’nde İzmir’in kültürel mirasına somut bir iş birliği üzerinden bakmayı sağlıyor.

Kemeraltı’ndaki Portekiz Sinagogu’nun 25 Ekim 2025 tarihli fotoğrafında girişinde EGİAD Sosyal ve Kültürel Etkinlikler Merkezi tabelası da bulunuyor. Yahudi mirasına ait bir yapı, adını koruyarak kültürel etkinliklere alan açıyor. Bu dönüşümün arkasında bir restorasyon ve kurumlar arası çalışma var. Yapının geçmişi ile yeni kullanımını birlikte okumak, kentte ortak yaşamın nasıl somut bir işe dönüştürülebildiğini gösteriyor.
İzmir Yahudi Toplumu’nun yapı kaydına göre sinagog, 1620’lerde var olduğu bilinen ibadethaneler arasında. 1976’da yangında hasar gördü; 2018’de restore edilerek sosyal ve kültürel mekan olarak yeniden açıldı. Restorasyonu üstlenen Umart Mimarlık da yapının İzmir Musevi Cemaati mülkiyetinde bulunduğunu ve uygulamanın 2016–2018 arasında EGİAD tarafından yaptırıldığını kaydediyor.
Bu tarihler, farklı bir kültürün kentteki izini korumanın somut işlerini gösteriyor. Yapının mimari özelliklerinin belgelenmesi, onarımının yapılması ve yeniden kullanılabilmesi, mirasın gündelik kent hayatıyla bağını sürdürüyor. Sinagog kimliğiyle kültürel etkinlik merkezi işlevi aynı yapının kaydında birlikte yer alıyor.
16 Kasım Uluslararası Hoşgörü Günü’nün dayandığı UNESCO ilkeleri, kültürel çeşitliliğe saygıyı temel insan haklarıyla birlikte ele alıyor. Hoşgörü, farklı kültürlerin ifade biçimlerini tanımayı ve onlara saygı göstermeyi gerektiriyor. Bu çerçevede eşit haklar, bir topluluğa başkalarının lütfettiği bir kabul değil. Kentin kültürel mirasını anlatırken Yahudi toplumunu da kendi tarihi ve kurumlarıyla, ortak yaşamın eşit bir parçası olarak görmek gerekiyor.
Portekiz Sinagogu’nun hikayesinde bu yaklaşımın İzmir’de konuşulabilecek bir örneği var. Kentin Yahudi mirası, yalnız geçmişe ait bir başlık olarak bırakılmamış; yapının korunması ve kültürel kullanımı için çalışma yapılmış. Birlikte yaşam üzerine düşünmek, böyle belgeli örneklerin kimler tarafından ve nasıl sürdürüldüğüne bakmakla da başlıyor.
Diğer fotoğraflar
Kaynak: İzmir Yahudi Toplumu / EGİAD / belediye arşivleri. Kaynak açıklaması ve belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Ozlmktv / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 · https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ · Yalnız boyut küçültme; özgün kadraj. · Fotoğraf kaynağı
Haber no · GI-20261116-OZEL-01

