1850’de İzmir’de sofraya peynirli makarna da geliyordu

Eski İzmir sofrasını düşününce gözünüzün önüne peynirli makarna geliyor mu? 1850’de kentte verilen bir ziyafette geliyor. Üstelik bir yan not olarak değil, art arda sıralanan yemeklerin arasında açık adıyla duruyor.
Maximilian’ın 1868’de yayımlanan gezi kitabında kullanılan ifade, peynirli makarna anlamına gelen Maccaroni mit Käse. Anlatıcı, sunumu Avrupa usulü olarak tanımlıyor. Hemen önce et yemekleri, ardından komposto ve kabak dolması anılıyor. Bugünün başlangıç, ana yemek, tatlı sırasını bu sofraya uygulamak kolay değil.
Bu küçük kayıt önemli; çünkü bir liman kentinin mutfak geçmişini yalnız bugün onunla özdeşleştirdiğimiz birkaç lezzet üzerinden okumamızı engelliyor. İzmir’deki belirli bir konuk sofrasında, farklı yemek alışkanlıkları aynı öğünde buluşmuş. Bunu söylemek için peynirli makarnanın kentte icat edildiğini ileri sürmeye gerek yok.
Makarna, dönemin yemek kitaplarında da yabancı bir kelime olarak kalmıyor. Mehmed Kamil’in 1844 tarihli kitabında etli makarna tarifi, İstofato kum makaronya başlığıyla yer alıyor. Bu, İzmir’de yenmiş peynirli tabağın aynısı değil; fakat makarnanın dönemin yazılı mutfak dünyasında da bulunduğunu gösteren ayrı bir iz.
Elimizdeki İzmir kaydı hangi peynirin kullanıldığını söylemiyor. Makarnanın şeklini, yağ miktarını, üzerine kabuk bağlatılıp bağlatılmadığını da bilmiyoruz. Bu boşlukları Parmesan, eski kaşar veya beşamel gibi isimlerle tarihsel bir kesinliğe dönüştürmüyoruz.
Bugünün mutfağı için önerdiğimiz yorumda amaç, peynirle makarnanın yalın birlikteliğini öne çıkarmak. Tereyağı ile az miktarda haşlama suyu, rendelenmiş peynirin makarnaya dağılmasına yardımcı oluyor. Güçlü bir domates sosu, krema veya fırında kalın bir üst tabaka eklemiyoruz. Bunlar yemeğin eski biçimini bildiğimiz için değil, tanıklığın verdiği iki malzemenin tadını görünür tutmak için yaptığımız tercihler.
Seriyi bu tabakla kapatmak güzel bir düşünme alanı açıyor. Bazen geçmiş, bugünden daha dar bir sofra sunmuyor; bizim geçmişi düşünme biçimimiz daralıyor. Bir makarna tabağı, eski İzmir’e bakarken gözümüzden kaçan geçişleri hatırlatabiliyor. Aşağıdaki tarif bu kaydı bugünün akşam yemeğine taşıyan, ölçüleri bize ait bir yorum.
Kaynağın söylediği Maximilian kaydında kesin olanlar makarna, peynir ve Avrupa usulü nitelemesidir. Peynir çeşidi, makarna biçimi, yağ ve pişirme tekniği belirtilmez. 1844 etli makarna kaydı ayrı dönem bağlamıdır; peynirli tabağın reçetesi sayılmaz.
Bugünün mutfağı için tarif
Malzemeler - 400 g kısa boru makarna - 120 g rendelenebilir olgun koyun peyniri veya eski kaşar - 40 g tereyağı - Ayırmak için 150 ml makarna haşlama suyu; tamamı gerekmeyebilir - Peynirin tuzuna göre haşlama suyuna az tuz
Hazırlanışı 1. Makarnayı kaynayan suda, paketindeki süreyi izleyerek pişirin. Süzmeden önce bir bardak kadar haşlama suyunu ayırın. 2. Geniş tavada tereyağını düşük ateşte eritin. Makarnayı ve 3–4 yemek kaşığı haşlama suyunu ekleyip çevirin. 3. Tavayı ateşten çekin. Peyniri iki seferde ekleyerek karıştırın. Gerekirse azar azar haşlama suyu ekleyip peyniri makarnaya yedirin. 4. Bekletmeden sıcak tabaklara paylaştırın. İlave tuzu ancak peynirle birlikte tattıktan sonra değerlendirin.
Uyarlama notu 4 kişilik güncel yorum. Kısa boru makarna, peynir türü, tereyağı ve haşlama suyuyla bağlama yöntemi editoryal seçimdir. Bunlar 1850 tabağının doğrulanmış ayrıntıları değildir. Tarif mutfakta denenmedi.
Kaynak: Maximilian, Mein erster Ausflug / dönem yemek kitapları. Kaynak açıklaması ve belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Kapak görseli yapay zeka ile üretilmiştir, temsilidir. Görsel: Güzel İzmir / yapay zeka ile üretilmiş canlandırma · Yapay zekayla üretilmiş temsili görsel. Haberdeki güncel tarif yorumunu gösterir; arşiv fotoğrafı veya pişirilip çekilmiş yemek değildir. · Fotoğraf kaynağı
Haber no · GI-20261116-LEZZET-05
