1821’de İzmir’de Fransızca bir gazete, Le Spectateur Oriental

Le Spectateur Oriental, 1821’de İzmir’de Fransızca yayımlanan bir gazete olarak kentin basın tarihinin erken örnekleri arasında yer alıyor. Bugün İzmir’in geçmişine bakarken bu başlangıç, şehrin haberle kurduğu ilişkinin farklı diller üzerinden geliştiğini hatırlatıyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Efdal Sevinçli imzalı İzmir Basın Tarihi kitabına ilişkin kaydı, ilk sayının tarihini 24 Mart 1821 olarak veriyor. İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün Şehrimiz İzmir yayını da gazeteyi 1821–1827 dönemi ve Fransızca diliyle kaydediyor. Aynı tabloda daha sonraki Fransızca yayınlar ayrı başlıklar altında sıralanıyor.
Bu yayın dünyasının dikkat çeken isimlerinden biri Alexandre Blacque. İstanbul Ansiklopedisi’ndeki maddede, Blacque’ın Le Spectateur Oriental’e önce yazar olarak katıldığı, ardından gazetenin sahibi olduğu anlatılıyor. Böylece bir gazetenin tarihinin yalnız ilk sayısına değil, zaman içinde değişen yönetimine de bakmayı gerektirdiği görülüyor.
İzmir’in farklı dillerdeki gazeteleri, kent hafızasını tek bir yayın çizgisine sığdırmayı zorlaştırıyor. Gazete adları ve dilleri, geçmişte aynı şehirde farklı okur çevrelerinin bulunduğunu da görünür kılıyor. Le Spectateur Oriental de bu çok dilli yayın dünyasının erken örneklerinden biri.
İlk sayının tarihiyle başlayan bu iz, sonraki bölümlerde resmi vilayet gazetesine, edebiyatla buluşan yayınlara ve yer değiştiren matbaalara uzanacak. Serinin ilk durağı, İzmir’in basın hafızasına Fransızca bir gazetenin adıyla giriyor.
Kaynak: İBB Kent Kitaplığı / İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü / İstanbul Ansiklopedisi / SALT–Kadir Has Üniversitesi. Kaynak açıklaması ve belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Belge: APİKAM, İzmir Levantenleri Sergi Kataloğu, s. 42. · Fotoğraf kaynağı
Haber no · GI-20261111-MEDYA-01
